مصاحبه با دکتر ایرج نوروش
آقاي دکتر؛ لطفاً کمی درباره ي خودتان بگویید، کجا و کی به دنیا آمدید و چه طور حسابدار شدید؟
در سال 1323 در تهران متولد شدم. تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در مدارس فیروزکوهی، ادیب و هدف گذارندم. ازنوجوانی به رشته ي پزشکی علاقه داشتم و پیرامون آن نیز مطالعاتی کرده بودم. پس از دبیرستان در کنکور سراسري پزشکی شرکت کردم اما قبول نشدم. تحصیل در حسابداري را شروع کردم. استادي داشتم که مدام از وضعیت مناسب
کار و تحصیل در کشور امریکا براي ما صحبت می کرد. با توجه به سهولت سفر به امریکا در آن زمان، به همراه نیمی از دانشجویان کلاس، کشور را به مقصد امریکا ترك کردم. به این ترتیب بود که تحصیل در رشته ي حسابداري دانشگاه ایالتی کالیفرنیا را آغاز کردم. مدرك لیسانس و فوق لیسانسرا از دانشگاه هاي برکلی و گلدن گیت اخذ نمودم. پس از آن براي گذراندن تعطیلات به کشور بازگشتم و در این مدت کوتاه ازدواج کردم و به خواست همسرم در ایران ماندگارشدم. رئیس وقت دانشکده مدیریت دانشگاه تهران از من براي تحصیل در مقطع دکتري و تدریس دعوت کرد. پیشنهاد او را پذیرفتم و به این ترتیب داستان حضور سی و پنج ساله ي من در دانشگاه تهران آغاز شد.
با توجه به رشته ي دانشگاهی شما و .« کاندیدا آلبیکانس باکتري دو چهره » کتابی در زمینه ي پزشکی دارید به نام موضوع این کتاب، دلیل نگارش آن چیست؟
در کودکی به نوعی بیماري گوارشی دچار شدم. 3 بار هم تحت عمل جراحی قرار گرفتم ولی بی نتیجه بود. از روي کنجکاوي مطالعاتم را در این زمینه بیشتر کردم و به نتایج علمی مفیدي رسیدم. به این ترتیب به عامل بیماري ام پی بردم و توانستم آن را درمان کنم. خواستم با نگارش این کتاب نتیجه ي مطالعات و تجربیات خود را در اختیاردیگران قرار دهم.
سایت هاي آمارگیري معتبر، حسابداري را از مشاغل پرطرفدار و جذاب در سراسر دنیا معرفی می کنند. فکر می کنید چه چیز باعث جذابیت این رشته در دنیا شده؟
حسابداري زبان تجارت است و امروزه تجارت و فعالیتهاي مالی بخش عمده ي زندگی انسان را به خود اختصاص داده است. این موضوع باعث جذابیت بیشتر حسابداري شده است . واقعیت این است که حسابداري در صورتی جذاب است که به طور کلیشه اي مطالعه نشود و محصل به درك و فهمی عمیقی از مطالب دست یابد. در تائید صحبت شما به یک نظرخواهی اشاره می کنم که چند سال پیش از دانشجویان رشته هاي اقتصاد، مدیریت و حسابداري امریکا به عمل آمد. در این تحقیق، دانشجویان، دروس حسابداري را داراي بیشترین جذابیت در میان سایر دروس خود توصیف کردند.
پیشرفت حسابداري در ایران را در سال هاي اخیر چگونه ارزیابی می کنید؟
در سطح آموزش در مقایسه با 20 سال گذشته پیشرفت قابل توجهی داشته و منابع درسی از لحاظ کمی و کیفی توسعه پیدا کرده است. در گذشته به دلیل ضعف منابع درسی در رشته ي حسابداري و عدم دسترسی به منابع غنی دراینترنت، فارغ التحصیلان این رشته از توان علمی کمتري نسبت به فارغ التحصیلان امروز برخوردار بودند و اکثراً گرایش هاي رشته ي مدیریت را براي تحصیلات تکمیلی انتخاب می کردند. در حالی که امروز با توجه به دسترسی دانشجویان به منابع معتبر درسی، این وضع(مهاجرت دانشجویان حسابداري به رشته هاي مدیریت در مقاطع ارشد و دکتري) تغییر کرده است .
می دانیم در کشور ما فاصله ي عمیقی بین علم و عمل وجود دارد. زمانی که در امریکا تحصیل می کردید این شکاف را در آن جا هم حس می کردید؟
خیر. در کشور هاي صنعتی و توسعه یافته به علت گسترش خصوصی سازي، فاصله ي کمی بین علم و عمل در این رشته وجود دارد. به همین علت، دانشجویان اغلب به دنبال کسب دانش و مهارت اند، زیرا می دانند بدون دست یابی به تخصص لازم نمی توانند شغل مناسبی پیدا کرده و در آن دوام بیاورند.
در کشور ما به علت وجود اقتصاد دولتی و به علت نقش محوري سیاست دولت در راهبري واحدهاي خرد اقتصاد و حمایت هاي دولتی از طریق اهرم هاي گمرکی و تعیین نرخ هاي مصوب، رقابت چندانی بین واحدهاي تجاري وجود ندارد. بنابراین مدیران این واحدها با درجات مختلف شایستگی قادرند موقعیت خود را حفظ کنند و دانش و مهارت مدیریتی نقش چندانی در انتخاب و دوام شغلی آنها ندارد. با اجراي واقعی هر چه سریعتر اصل 44 و نیاز بیشتر به افراد واجد شرایط در صحنه ي رقابت امید است کیفیت آموزش و پژوهش در مراکز علمی و دانشگاهی براي پاسخ گویی به این نیاز ارتقا یابد و از فاصله ي علم و عمل در این رشته کاسته شود.
دانشجو چگونه می تواند به کاهش این فاصله کمک کند؟
دانشجو باید نقش سازندگی داشته باشد. هر روز بر دانش خود درباره ي مسائل پیرامون رشته ي تحصیلی اش اضافه کند. از اتفاقات جامعه آگاه باشد و در مورد خطاهاي موجود –با دانشی که به دست می آورد- جسورانه اظهار نظرکند .
نقش اساتید در این زمینه چیست؟
متأسفانه عدم تأمین مالی کافی اساتید ما مانع از مشارکت بیشتر آن ها در این زمینه است. این امر، باعث شده اساتید ترجیح دهند به جاي آن که وقت خود را بیش تر صرف دانشجو کنند، به فعالیت هاي جانبی بپردازند. با این حال مطمئن باشید اشتیاق بیشتر دانشجویان باعث جذب اساتید به این برنامه ها می شود.
نظرتان در مورد کار در کنار تحصیل چیست؟
طبیعتاً کار باعث کسب تجربه می شود و این خوب است. اما بهترین کار براي دانشجو عمق بخشیدن به مطالبی است که در دانشگاه تدریس می شود. در کنار عمق بخشیدن به موضوعات درسی مرتبط (مطالعه مطالب جانبی پیرامون مباحث درسی)، کار با نرم افزار هاي حسابداري و زبان انگلیسی را بیاموزید. در دوره هاي کارآموزي شرکت کنید و به
تدریج وارد بازار کار شوید. به این ترتیب می توانید سطح خود را از لحاظ آموزشی و حرفه اي ارتقا دهید. با علمی ترشدن اعتبار بیشتري درمحیط کاري آینده ي خود بدست آورده و راه را براي پذیرفته شدن بیشتر در جامعه و ارتقا شغلی هموار می سازید و همچنین اعتماد به نفسبیشتر براي اظهارنظر کردن در مجامع پیدا می کنید و در نتیجه به راحتی خواهید توانست در سیستم مالی - حسابداري کشور تاثیر مثبت گذاشته و به رفع نقایص کمک کنید.
آقاي دکتر دانشجویان شما معتقدند سرعت تدریسشما در کلاس ها بالاست و دانشجویان شما معمولاً از برنامه ي درسی تان عقب تر اند. این امر دلیل خاصی دارد؟
ببینید دانشجو باید همیشه در جست و جوي دانشباشد. باید با پیش مطالعه سر کلاس حاضر شود. اما متأسفانه درکشور ما اغلب دانشجویان به این موضوع اهمیت نمی دهند. به این امید سر کلاس می نشینند که استاد بیاید، حجم زیادي از مطالب را در یک جلسه توضیح دهد و آن ها هم با جزوه نویسی موضوع را یاد بگیرند که این امر غیرممکن است. در رشته شما حجم دروس بالاست و اگر قرار باشد به کندي حرکت کنیم از جامعیت و کیفیت مطالب کاسته می
شود.
پس معتقدید سرعت شما زیاد نیست و سرعت دانشجویان شما کم است؟
خیر. البته نمی توان گفت سرعت دانشجویان کم است .اگر به پیشرفت حسابداري دانشکده توجه کنید ملاحظه میکنید که دانشجویان حسابداري جزء دانشجویانی هستند که وقت کافی صرف درس خواندن می کنند و به خوبی پیشرفت می کنند.
در آن یک سالی که در دانشگاه گرین ایچ لندن استاد مهمان بودید سر کلاس هایی که حسابداري بین المللی و مدیریت مالی تدریس می کردید چنین مشکلی نداشتید؟
به هیچ وجه. آن جا دانشجو برنامه ي کلاس را می گرفت. طبق برنامه پیش مطالعه می کرد. در کلاس بیشتر به بحث راجع به درس می پرداختیم تا آموزش آن. این از ویژگی هاي کلاس خوب و باکیفیت است. دانشجویان تمام وقت درآنجا حداکثر حدود 15 واحد درسی در هر نیم سال اخذ می کردند و تمام وقت خود را صرف تحصیل می کردند. در دانشگاه هاي ما دانشجویان اغلب 20 تا 24 واحد براي هر نیم سال انتخاب می کنند و گاهی اوقات معادل 40 واحد کارمی کنند و البته به اندازه ي 10 واحد هم وقتشان را در ترافیک می گذرانند و انتظار دارند به اندازه کافی بر مطالب درسی اشراف داشته باشند که این امر امکان پذیر نیست.
چه کسی را موفق می دانید؟
کسی که تنها زمان حال را نبیند و به آنچه که هم اکنون دارد اکتفا نکند. بتواند آینده را ببیند، براي آن برنامه ریزي و تلاش کند. به تعبیري نیمه ي پر لیوان را ببیند و براي پرتر کردن آن هر لحظه در تلاش باشد .
با این توصیف، خودتان را فرد موفقی می دانید؟
خیر، من خودم را فردي موفق نمی دانم. در واقع هیچ کس نمی تواند بگوید که موفق است. کسی که براي موفقیتش میزان تعیین کند در واقع خود را به هدف کوچکی محدود کرده که با رسیدن به آن باید از حرکت بایستد. من کسی را در زندگی موفق می دانم که بتواند از دو نعمت سلامت جسم و روح خود -که خداوند در اختیارش قرار داده- استفاده کند و بنابراین همواره براي حفظ و ارتقاء سلامت جسم و جامعه ي خود تلاش کند. هر کسی نقشی در سلامت جامعه اي که پذیراي این جسم و روح است، دارد و من هم به نوبه ي خود سعی کردم در وسع خودم به سلامت جامعه کمک کنم.
در مورد موفقیت شغلی چطور؟
تعریف موفقیت شغلی از نگاه افراد متفاوت است. برخی موفقیت شغلی را دسترسی به مقامات بالا و کسب امتیازات مادي و نفوذ اجتماعی می پندارند . برخی دیگر موفقیت را در رسیدن به آرامش وجدان و انجام درست وظایف میدانند. در تمام 35 سال تجربه ي کاري خود هرگز در صدد پست و مقام نبودم و همواره به انجام درست تکالیف خود اکتفا می کرده ام.
تعریف شما از این مفاهیم چیست:
دانشجوي ایده آل:
خودش باشد و از واقعیت و حقیقت دفاع کند. افراد و سازمان هاي جامعه به دنبال افراد صادق، سالم و قابل اطمینان
می گردند و این بزرگ ترین چیزي است که دانشجو می تواند در خود پرورش دهد.
استاد ایده آل:
فردي است که بی طرفانه واقعیت را به دانشجویان خود نشان دهد و به آن ها شخصیت و احترام گذاردن به دیگران را بیاموزد و آنان را براي زندگی سالم در جامعه هدایت کند.
انجمن علمی ایده آل:
اعضاي اش ایده آل باشند، هویت انجمن علمی را حفظ کنند و حضورشان به انجمن اعتبار دهد. هدف داشته باشد و از نظر علمی و اخلاقی الگوي کامل یک دانشجو باشند.
دانشگاه ایده آل:
دانشگاهی که فارغ التحصیل شدن از آن افتخاري بزرگ براي هر کسی باشد و خوب البته در رده بندي هاي بین
دانشگاههاي دنیا دانشگاهی برتر محسوب شود .
براي آینده تان چه برنامه اي دارید؟
هر چه زودتر خودم را بازنشسته خواهم کرد تا یکی دو نفر به آرزوهایشان برسند.
از کسی که نام دانشجوي دانشگاه تهران بر اوست چه انتظاري دارید؟
از نظر اخلاقی هم به خانواده هم به استاد خود احترام فراوان بگذارد. حتی در انتقاد کردن از ضعیف ترین استاد، احترام را شرط اول خود قرار دهد. از بین رفتن احترام باعث از بین رفتن ارزش هاي دیگر می شود .
از نظر علمی خودش را با بهترین دانشجویان رشته ي خود در دنیا مقایسه کند. خود را در عرصه ي رقابت بزرگتري ببیند و رقابت را به افراد اطرافش محدود نکند.
حرف آخر دکتر نوروش براي دانشجویان؟
نگرش علمی را در دانشگاه حراست کنید. این نگرش نباید آسیب بیند. هدفتان از تحصیل در دانشگاه صرفاً گرفتن مدرك نباشد. همواره به ارزیابی خود بپردازید. از خود بپرسید چه آموخته اید و آموخته هاي شما چه قدر با منابع طراز اول دنیا فاصله دارد . همواره در راستاي کاهش این فاصله تلاش کنید . از منافع آنی و تلاش هاي فرصت طلبانه دوري
کنید و به دنبال حقیقت و واقعیت باشید. حسادت ها را در بین خود از بین ببرید و رقیبان اصلی خود را در خارج ازکشور جست و جو کنید.